Otwieranie okna na oścież przy 34 °C to nie wietrzenie, tylko ogrzewanie. Ten poradnik wyjaśnia, dlaczego tak jest, co wentylacja decentralna z odzyskiem ciepła naprawdę daje latem – w konkretnych liczbach – i gdzie leżą jej granice.
W skrócie: w ciągu dnia ceramiczny wymiennik ciepła działa jak bariera termiczna. Przy 34 °C na zewnątrz i 26 °C w pomieszczeniu powietrze wpływa z temperaturą około 27,8 °C zamiast 34 °C — obliczone przy minimalnej sprawności 78 % potwierdzonej przez TÜV. W nocy instalacja przechodzi w tryb free cooling, wyłącza odzysk ciepła i wprowadza chłodne powietrze zewnętrzne bez ogrzewania. Nie zastępuje klimatyzacji, ale zapobiega temu, by mieszkanie nagrzewało się właśnie przez wietrzenie.
Kto otwiera okna w letnie popołudnie, nie wymienia powietrza, tylko ciepło. Napływające powietrze nagrzewa ściany, jastrych i meble. Ta masa oddaje ciepło przez wiele godzin — także wtedy, gdy na zewnątrz dawno się ochłodziło. Jedno wietrzenie w nieodpowiednim momencie potrafi przegrzać mieszkanie na cały wieczór.
Trzymanie okien po prostu zamkniętych też jednak nie rozwiązuje problemu. W gospodarstwie domowym powstaje codziennie kilka litrów wilgoci przy gotowaniu, kąpieli i zwykłym oddychaniu. Jeśli zostanie w pomieszczeniu, rosną wilgotność, stężenie CO₂ i ryzyko pleśni. Jedno i drugie naraz — zatrzymać upał na zewnątrz i mimo to wietrzyć — za pomocą samych okien się nie da.
Letnia ochrona przed przegrzewaniem to w istocie kwestia właściwego momentu:
Samymi oknami jest to praktycznie niewykonalne. Nocne przewietrzanie oznacza otwarte okna, hałas z ulicy, owady — a na parterze lub w domu wakacyjnym również problem bezpieczeństwa. Właśnie tu wkracza wentylacja decentralna: robi jedno i drugie, bez otwierania okna.
Wentylacja decentralna z odzyskiem ciepła pracuje w cyklach naprzemiennych. Przez około 70 sekund powietrze z pomieszczenia wypływa na zewnątrz i oddaje ciepło ceramicznemu rdzeniowi wymiennika. Potem wentylator zmienia kierunek i powietrze zewnętrzne wpływa z powrotem przez ten sam rdzeń.
Zimą efekt jest znany: wypływające ciepłe powietrze nagrzewa ceramikę, a napływające zimne powietrze jest na niej wstępnie ogrzewane. Latem dzieje się dokładnie to samo, tylko z odwróconym znakiem. Chłodniejsze powietrze z pomieszczenia schładza ceramiczny rdzeń, a gorące powietrze zewnętrzne ochładza się na tym chłodnym rdzeniu podczas napływu. Latem odzysk ciepła to po prostu odzysk chłodu — przy tej samej sprawności.
Co to konkretnie oznacza, można policzyć. Tabela dotyczy temperatury w pomieszczeniu 26 °C i została celowo obliczona przy minimalnej sprawności 78 % zweryfikowanej przez TÜV SÜD, a nie przy do 93 %, które wymiennik ceramiczny osiąga w najlepszym przypadku.
| Temperatura zewnętrzna | Otwarte okno | Z Ambientiką (78%) | Różnica |
|---|---|---|---|
| 30 °C | 30,0 °C | 26,9 °C | −3,1 K |
| 32 °C | 32,0 °C | 27,3 °C | −4,7 K |
| 34 °C | 34,0 °C | 27,8 °C | −6,2 K |
| 36 °C | 36,0 °C | 28,2 °C | −7,8 K |
| 38 °C | 38,0 °C | 28,6 °C | −9,4 K |
Nawet przy 38 °C na zewnątrz napływające powietrze pozostaje poniżej 29 °C. Im goręcej, tym większa różnica. Mieszkanie nie staje się przez to chłodniejsze — ale praktycznie nie nagrzewa się przez wentylację, a w pełni lata to właśnie jest najważniejsze.
Gdy tylko powietrze zewnętrzne jest chłodniejsze od wewnętrznego, logika się odwraca. Teraz odzysk ciepła przeszkadzałby, bo ponownie ogrzewałby chłodne nocne powietrze w drodze do pomieszczenia. Dlatego zostaje wyłączony — to jest free cooling.
Sposób uruchomienia zależy od urządzenia:
Dla skali: cztery urządzenia przetłaczają razem około 240 m³ powietrza na godzinę. Jeśli nocne powietrze jest o 6 °C chłodniejsze od powietrza w pomieszczeniu, odpowiada to około 500 watom mocy chłodniczej — przy około 28 watach poboru mocy (4 × 6,9 W). W ciągu nocy daje to około 4 kWh chłodu za nieco ponad 0,2 kWh energii elektrycznej. Bez czynnika chłodniczego, bez jednostki zewnętrznej, bez otwartego okna.
Rzetelne doradztwo mówi o obu stronach:
Co wentylacja decentralna daje latem:
Czego nie robi:
Latem największe zyski ciepła pochodzą z powierzchni przeszklonych. Osłony zewnętrzne — rolety, żaluzje fasadowe, markizy — zatrzymują większość energii słonecznej, zanim w ogóle dotrze do szyby. Zasłony wewnętrzne pomagają znacznie mniej, bo wtedy ciepło jest już w pomieszczeniu.
Osłony i wentylacja rozwiązują różne części tego samego problemu: osłony zatrzymują promieniowanie cieplne, wentylacja zapewnia świeże powietrze przy zamkniętych oknach i pozwala wykorzystać nocny chłód. Dopiero razem tworzą koncepcję odpowiednią na lato.
| Model | Free cooling | Automatyczny tryb letni | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| solo+ | – | nie | Pojedyncze pomieszczenie, piwnica, lokale na wynajem |
| advanced+ | pilotem | nie | Pomieszczenia mieszkalne, przewodowo, do 16 urządzeń |
| wireless+ | pilotem | nie | Modernizacja istniejących budynków, bez kabli |
| advanced B+ | pilotem | nie | Łazienka i pomieszczenia wilgotne |
| smart | tak | tak | Pomieszczenia mieszkalne, sterowanie aplikacją i smart home |
| Office | tak | tak | Biura, gabinety, szkoły, 100 m³/h |
Kto traktuje lato jako główny argument, wybierze najlepiej smart lub Office: te urządzenia same rozpoznają tryb letni i nie wymagają pamiętania o naciśnięciu przycisku wieczorem.
Ambientika jest rozwijana przez południowotyrolską firmę rodzinną Südwind, działającą w branży wentylacyjnej od ponad 60 lat. Urządzenia pracują bez kanałów, osiągają odzysk ciepła do 93 procent i są bardzo ciche, od 20 dB. Są przebadane przez TÜV SÜD, przeszły badania akustyczne w IFT Rosenheim oraz ogólną aprobatę budowlaną wydaną przez Deutsches Institut für Bautechnik (Z-51.3-482). Ceramiczny wymiennik ciepła osiąga klasę reakcji na ogień A1 — niepalny.
Nie. Wentylacja nie obniża temperatury w pomieszczeniu poniżej temperatury zewnętrznej. Zapobiega jednak dalszemu nagrzewaniu mieszkania przez wietrzenie i wykorzystuje chłodne nocne powietrze bez otwierania okien. W dobrze izolowanych i zacienionych budynkach w Europie Środkowej często to wystarcza.
Przy 26 °C w pomieszczeniu i potwierdzonej przez TÜV sprawności 78% powietrze nawiewane ma około 28 °C, czyli mniej więcej 7 K poniżej powietrza zewnętrznego. Przy szczytowej sprawności 93 % byłoby to około 26,6 °C.
Free cooling oznacza celowe wyłączenie odzysku ciepła, aby chłodne powietrze zewnętrzne wpływało do pomieszczenia bez ogrzewania. Ma to sens zawsze wtedy, gdy na zewnątrz jest chłodniej niż w środku — przede wszystkim wieczorem i w nocy.
Przy Ambientika smart i Office nie: urządzenia same rozpoznają tryb letni, gdy w pomieszczeniu jest powyżej 24 °C, na zewnątrz powyżej 20 °C i na zewnątrz chłodniej niż w środku. Przy advanced+, wireless+ i advanced B+ wystarczy naciśnięcie przycisku na pilocie, gdy wieczorem się ochładza.
Tylko pośrednio. Ceramiczny rdzeń przenosi ciepło, prawie nie przenosi wilgoci — aktywne osuszanie nie zachodzi. Jeśli powietrze zewnętrzne jest suchsze od wewnętrznego, wymiana powietrza obniża wilgotność w pomieszczeniu; przy parnej pogodzie nie.
Jedno urządzenie pobiera podczas pracy około 6,9 wata. Cztery urządzenia pracujące przez całą letnią noc zużywają razem około 0,2 kWh — około 1,5 kWh tygodniowo.
Tak, a tam szczególnie. Urządzenia pracują od 20 dB, a po zmroku czujnik zmierzchowy przełącza urządzenia w cichy tryb nocny. Uchylone okno jest w porównaniu z nimi głośniejsze i mniej skuteczne, bo bez wentylatora powietrze prawie się nie porusza.
Tak, i tam efekt jest największy, bo poddasza nagrzewają się najbardziej. Decydujące jest połączenie: zewnętrzne osłony przeciw promieniowaniu cieplnemu, wentylacja dla wymiany powietrza i nocnego wychłodzenia.
Ile urządzeń potrzebuje budynek i gdzie najlepiej je umieścić, zależy od rzutu, wielkości pomieszczeń i przegród budynku. Obliczamy strumienie powietrza dla Państwa pomieszczeń zgodnie z normą DIN 1946-6 i przygotowujemy na tej podstawie bezpłatny projekt wentylacji — niezobowiązująco, jako solidną podstawę decyzji.